FreeGreatPicture.com-7203-sapling

نهاد پولیِ جایگزین بانک در دوران گذار

نهاد پولیِ جایگزین بانک در دوران گذار – از نگاه بیرونی

این نهاد پولیِ، مجموعه ای از ساختار و ساز و کارهایی است که با هدف جاری ساختن قواعد نظام مبادلاتی مبتنی بر ارزش های اسلامی طراحی شده است. این نهاد به گونه ای تعریف شده است که می تواند در دوران گذار به نظام مبادلاتی هدف، در کنار نظام پولی ربوی مدرن، در قالب نهادهای خیریه یا صندوق های قرض الحسنه ایجاد، و همانند نهال های طیبه ای رشد، و فضا را برای رشد و تنفس نظام پولی ربوی  ضیق نماید.

در این نهاد به جای استفاده از واحدهای پولی رایج مانند ریال، دلار، یورو، یوان و … از واحدی جدید به نام ضِمان برای مبادلات استفاده می شود. هر ضمان معادل ارزش سبدی از مقدار مشخصی از کالاهای ۹ گانه ای است که زکات بر آن ها تعلق می گیرد. بر خلاف سایر واحدهای موجود که بدون پشتوانه هستند، ارزش آن متکی به سبدی از کالاهای واقعی است و متناسب با قیمت روز آن کالاها تغییر خواهد کرد. این نهاد روزانه با محاسبه نرخ این سبد به واحدهای پول رایج، ضریب تبدیل ضمان به این واحدها را اعلام می کند. به عبارت دیگر زمانی که شما می خواهید با پول های ریالی خود سپرده ای نزد این نهاد بگذارید، پول شما به واحد ضمان تبدیل و از شما دریافت خواهد شد، و اگر زمانی خواستید ضمان خود را به ریال تبدیل کنید به نرخ همان روز ضمان های شما به واحد ریال تبدیل و به شما بازگردانده خواهد شد. حال اگر ریال در این مدت افت ارزش پیدا کرد(تورم) و در نتیجه قیمت سبد کالای ضمان بر حسب ریال به عنوان مثال دو برابر شد، این نهاد به نرخ روز یعنی دو برابر ریال به شما تحویل خواهد داد. حفظ ارزش سپرده ها در این نهاد تنها و تنها بوسیله قرض دادن با واحد ضمان انجام می گیرد. یعنی هنگامی که شما می خواهید از این نهاد قرض بگیرید، این قرض با واحد ضمان به شما پرداخت خواهد شد و شما موظف هستید، هنگام بازپرداخت با واحد رایج این نهاد یعنی ضمان آن را پس دهید. در واقع این نهاد بر طبق قاعده لا ضرر و لا ضرار، قرض الحسنه ای را تعریف می کند،‌ که نه قرض گیرنده و نه قرض دهنده در آن دچار ضرر نشوند.

این نهاد به جای آن که مانند بانک ها در نظام سرمایه داری تمرکز آفرین بوده و به پشتوانه پول های میلیون ها نفر از قشر متوسط و مستضعف جامعه، فرصت رشد اقتصادی را برای تعداد بسیار محدودی از سرمایه داران فراهم کند،‌ کاملا به عکس و تمرکز زدا عمل می کند. بدین معنا که به پشتوانه حجم سپرده های قشر قوی و متوسط، امکان خرید اعتباری را برای قشر ضعیف جامعه فراهم می سازد.در واقع این نهاد به جای این که مانند بانک ها ساختاری فراهم کند که سپرده های مردم با تشخیص افراد محدودی(مدیران بانکی) و یا به صورت رانتی و غیر عادلانه تنها به عده ای خاص از تولید کنندگان تعلق گیرد و یا اینکه اصلا صرف تولید نشود و با پوشش های مختلف وارد بازارهای سفته بازی شوند، با تقویت قدرت خرید قشر ضعیف جامعه، و به واسطه خرید ایشان از تولیدکنندگان، سپرده های مردم را غیر مستقیم به تولید تزریق و آن را رونق می بخشد.

این نهاد با صدور کارت خرید اعتباری برای کسانی که نیازمند کمک هستند، این امکان را برای ایشان فراهم می سازند که از فروشگاه ها خرید اعتباری کنند. بدین معنا که بدون داشتن پولی در حساب خود، خرید خود را انجام داده و در زمانی که توانایی داشتند، آن را بازگردانند. در این نهاد هر فرد سپرده گذار با توجه به میزان سپرده و زمان سپرده گذاری خود اجازه می یابد تا تعدادی از آشنایان خود را که برای تامین معاش نیازمند کمک هستند،‌ برای دریافت کارت اعتباری به این نهاد معرفی کند. روال اعتباردهی به نیازمندان به گونه ای است که در دور نخست میزان اندکی اعتبار برای زمانی مشخص به هر فرد داده می شود، و این اعتبار به تدریج با توجه به خوش حسابی فرد اعتبار گیرنده در تسویه حساب و امکانات این نهاد افزایش می یابد. هر فردی که کارت خرید اعتباری دریافت می کند، پیش از استفاده از حداکثر اعتباری که حق استفاده از آن را دارد،‌ یا باید طلا به عنوان رهن نزد این نهاد به امانت بگذارد و یا سفته ای که به واسطه آن فرد معرفی کننده وی به این نهاد یا دیگر سپرده گذارانی که اعتبار کافی دارند، به واسطه آن تسویه حساب وی را ضمانت کنند.

این نهاد برای فراهم ساختن امکان جذب حداکثری سپرده گذاران، این امکان را برای ایشان فراهم می کند که شماره کارت شتابی و شماره موبایل خود را به حساب خود متصل کنند. سپرده گذاران می توانند با ارسال یک پیامک ساده مبلغ مورد نیاز خود را به سامانه اعلام و سامانه پس از چند لحظه این مبلغ را به شماره کارت آن ها واریز خواهد کرد. از طرف دیگر ایشان می توانند با واریز وجه از کارت شتابی خود که آن را به حساب خود متصل کرده اند، بدون نیاز به هیچ اطلاع رسانی یا مراجعه به این نهاد،‌ به حساب خود پول واریز کنند. این ویژگی باعث می شود که حتی کسانی که پس اندازی ندارند،‌ بتوانند درآمدهای ماهیانه و خرد خود را به سادگی به حساب خود واریز کنند و به تدریج تا پایان ماه از آن استفاده کنند.

این نهاد به ما کمک می کند تا:

  • از نظام های مبتنی بر ربا برای مبادلات و نگه داری پول خود بی نیاز شویم.
  • با حفظ قدرت خرید و عدم نگرانی از بی ارزش شدن دارایی ها با گذشت زمان، سنت حسنه قرض الحسنه را در جامعه فراگیر کنیم.
  • به جای این که پول خود را صرف افزایش فساد و شکاف طبقاتی کنیم، به صورت ساختاری صرف کاهش فقر و پر کردن شکاف طبقاتی کنیم.
  • با استفاده از واحد پولی ضمان، ارزش پول و قدرت خرید خود را حفظ و زندگی اقتصادی مان را از آسیب بحران های سیل آسای نظام پولی اقتصاد سرمایه داری دور کنیم.
  • از مصرف کنندگان به عنوان کارآمدترین و عادلانه ترین عوامل تزریق منابع به تولید استفاده کرده و رونقی پایدار را برای تولید به ارمغان بیاوریم.

 

 

نهاد پولیِ جایگزین بانک در دوران گذار – از نگاه درونی

نحوه مدیریت میزان پول مورد نیاز در خزانه:

یکی از مهمترین مشکلات ایجاد چنین نهادی با تعریف یاد شده، تناقض بین مشکل حفظ ارزش پول بوسیله قرض دادن و نیاز به وجود پول در خزانه برای پاسخگویی به نیازهای برداشت به صورت فوری است. برای حل مشکلِ قابلیت پاسخگویی به تقاضاهای برداشت از حساب ها، همواره می بایست مقداری پول نقد در خزانه موجود باشد. برای بوجود آمدن امکان ذخیره پول نقد، در شرایطی که وظیفه این نهاد حفظ ارزش پول از طریق قرض دادن است، می بایست هر حساب دو بخش داشته باشد. یکی تثبیت ارزش شده به واحد ضمان و دیگری صف انتظار. بخش تثبیت ارزش شده نشان دهنده میزان پولی است که قرض داده شده و بخش صف انتظار نشان دهنده میزان پولی است که هنوز قرض داده نشده است. هنگامی که پولی به حساب می ریزیم این پول به بخش صف انتظار می رود و هنگامی که برداشت می زنیم، در صورت وجود موجودی در بخش تثبیت ارزش شده، از بخش تثبیت ارزش شده کسر می گردد و در غیر این صورت از بخش صف انتظار. بدین وسیله در خزانه  یک صف به اصطلاح first-in first-out از بخش صف انتظار حساب ها به وجود می آید که پول های ورودی به تمام حساب های خزانه به انتهای این صف وارد می شوند و برداشت ها از ابتدای این صف پرداخت خواهند شد. البته باید توجه داشت هنگامی که فردی مقداری از قرضش را پس می دهد، این پول در بخش صف انتظار حساب وی، اما در ابتدای صف انتظار خزانه  (البته در مقایسه با کسانی که می خواهند پول به حسابشان بریزند،‌ نه در مقایسه با دیگر کسانی که قرضشان را پس می دهند) قرار می گیرد و هنگامی که این پول از خزانه خارج شد، به نرخ همان لحظه، به شاخص ضمانی تبدیل و در واقع پس داده خواهد شد. بدین وسیله هر مقدار که از اعتبار اعطایی صندوق استفاده می شود، از بخش صف انتظار حساب اولین فرد صف خارج و به بخش تثبیت ارزش شده وی اضافه می شود. برای تنظیم میزان موجودی پول نقد در خزانه این نهاد که آن را cashSize می نامیم، متغییری به نام fluidityIndex تعریف می شود که هرگاه درخواست برداشت به صورت فوری پاسخ داده می شود، این متغییر به اندازه میزان برداشت افزایش می یابد و زمانی که درخواست فوری پاسخ داده نمی شود، به اندازه ضریبی از میزان برداشت که آن را penaltyFactor می نامیم کاهش می یابد. ‌واضح است که penaltyFactor بر اساس میزان هدف گذاری صندوق در پاسخ گویی فوری به درخواست های برداشت که آن را crisisProbability می نامیم تعیین می شود. به عنوان مثال اگر هدف گذاری صندوق پاسخگویی فوری به ۹۹ درصد از درخواست های برداشت باشد، این ضریب برابر ۹۹ خواهد بود. در صورتی که fluidityIndex مثبت شد، cashSize را کاهش و در صورت منفی شدن متغییر، cashSize را افزایش می دهیم. برای تعیین میزان افزایش و کاهش cashSize از تابعی استفاده می کنیم که fluidityIndex فعلی و تاریخچه میزان تغییرات fluidityIndex را در ازای اعمال تغییر در cashSize به عنوان پارامتر دریافت و cashSize ای را ارائه می کند که زمان صفر شدن fluidityIndex و میزان تغییرات مورد نیاز دوباره را حداقل کند.
تمامی درخواست های برداشت از خزانه این نهاد در مرحله اول از محل خزانه پاسخ داده خواهد شد و در صورت عدم وجود موجودی نقد در خزانه، در یک صف به نام صف درخواست پول قرار می گیرند. اولویت در این صف با کسانی است که درخواست برداشت کمتری دارند.
در زمان تحویل کارت اعتباری به افراد، به آن ها تذکر داده خواهد شد که قرضی که به ایشان داده می شود، عندالمطالبه است و در صورت ایجاد بحران برای خزانه، ایشان موظفند در عرض یک ماه اقدام به تسویه حساب کنند و در غیر این صورت رهن ایشان به فروش خواهد رسید یا از از طریق ضامن مبلغ باقیمانده تسویه خواهد شد. از طرف دیگر در زمان دریافت سپرده به افراد تذکر داده خواهد شد که در صورت بروز بحران برای خزانه، ممکن است درخواست برداشت آن ها حداکثر با یک ماه تاخیر پاسخ داده شود. البته به سپرده گذاران و اعتبار گیرندگان گفته خواهد شد که احتمال وقوع بحران crisisProbability  به عنوان مثال ۱٪ است. بحران به معنای صفر شدن موجودی خزانه این نهاد است. در چنین شرایطی به اندازه ضریبی از مجموع میزان درخواست برداشت انباشت شده و cashSize با نام ضریب امنیت (safetyFactor) به اعتبار گیرندگانی که حداقل شاخص بدهی را دارند برای تسویه حداکثر یک ماهه اطلاع رسانی می شود. واضح است که هر چه این ضریب بیشتر باشد، ریسک عدم تامین و اجبار برای فروش رهن کمتر، اما درگیری اعضای اعتبار گیرنده با مشکلات داخلی این نهاد و کاهش اعتماد به خزانه آن بیشتر خواهد بود. واضح است هدف این روال علاوه بر جذب اعتبار به منظور پاسخ گویی به درخواست های برداشت انباشت شده، جذب اعتبار برای رساندن موجودی خزانه این نهاد به cashSize نیز هست. در نتیجه لازم است به محض بالاتر رفتن موجودی خزانه از cashSize به تمامی افرادی که از آن ها درخواست شده که اعتبار خود را زودتر از موعد تسویه کنند و هنوز این کار را نکرده اند اطلاع رسانی شود که دیگر لازم نیست این کار را انجام دهند.

نحوه تنظیم حداکثر بدهی مجاز:

هنگام استفاده از کارت های اعتباری،‌ افراد با ۳ دسته محدودیت مواجه خواهند بود. اولین محدودیت، میزان رهن و یا سفته ای است که ایشان یا ضامن ایشان نزد صندوق دارند. دومین محدودیت مربوط به سقف اعتبار ایشان است که به صورت تدریجی و با توجه به خوش حساب بودن ایشان افزایش می یابد. سومین و مهم ترین محدودیت سقف بدهی مجاز صندوق است که واحد آن ضمان روز است. این متغییر در زمانی که موجودی خزانه از cashSize بیشتر است افزایش، و در زمانی که موجودی کمتر باشد کاهش خواهد یافت. افزایش و یا کاهش حداکثر بدهی مجاز با تابعی به نام minTimeIndexCalc محاسبه خواهد شد که ورودی آن کسری (یا فزونی) خزانه  و تاریخچه تاثیر تغییر حداقل شاخص زمانی بر کسری یا فزونی خزانه خواهد بود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *